Ba trường hợp tính thuế TNDN theo tỷ lệ trên doanh thu

Theo khoản 2 Điều 11 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và Điều 12 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, có ba nhóm chính: doanh nghiệp nước ngoài thuộc diện tính thuế trực tiếp tại Việt Nam; doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí, thu nhập; và một số hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp, tổ chức khác chỉ hạch toán được doanh thu.

Doanh nghiệp nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam

Phương pháp tỷ lệ trên doanh thu áp dụng với doanh nghiệp nước ngoài thuộc các trường hợp tại điểm b2, b3 và b4 khoản 1 Điều 2 Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Nhóm này có thể bao gồm nhà thầu nước ngoài, nhà thầu phụ nước ngoài hoặc trường hợp kinh doanh có thu nhập chịu thuế tại Việt Nam theo phạm vi được quy định. Cần xác định chính xác bản chất giao dịch, phạm vi thu nhập tại Việt Nam và nghĩa vụ kê khai, khấu trừ, nộp thay trong từng hợp đồng.

Tỷ lệ thuế TNDN phụ thuộc hoạt động: dịch vụ thông thường 5%; dịch vụ quản lý nhà hàng, khách sạn, casino 10%; cung cấp, phân phối hàng hóa thuộc diện quy định 1%; tiền bản quyền 10%; lãi tiền vay 5%; xây dựng, vận tải và hoạt động khác 2%. Một số hoạt động có tỷ lệ riêng hoặc ngoại lệ, vì vậy không áp dụng một mức chung cho toàn bộ nhà thầu.

Doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí, thu nhập

Doanh nghiệp thuộc ngưỡng tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng, hạch toán được doanh thu nhưng không xác định được chi phí và thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, thực hiện kê khai nộp thuế TNDN bằng tỷ lệ phần trăm trên doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ. Việc xác định ngưỡng doanh thu và phạm vi loại trừ phải tuân thủ Điều 11, Điều 12 và quy định có liên quan của Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Các tỷ lệ trên thuộc khoản 4 Điều 12 Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Cần phân loại doanh thu theo hoạt động thực tế, nhất là khi đơn vị kinh doanh nhiều ngành nghề.

Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp và tổ chức khác

Các tổ chức thuộc phạm vi khoản 5 Điều 12 Nghị định 320/2025/NĐ-CP được tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu nếu có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ phát sinh thu nhập chịu thuế (không tính thu nhập được miễn thuế) và hạch toán được doanh thu nhưng không xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động.

Cách tính thuế TNDN theo tỷ lệ trên doanh thu

Công thức tổng quát: Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNDN × Tỷ lệ thuế TNDN áp dụng cho hoạt động tương ứng.

Ví dụ minh họa: Một doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện của nhóm doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng, có doanh thu chịu thuế từ dịch vụ thuộc mức 1,5% là 800 triệu đồng. Thuế TNDN tính theo tỷ lệ doanh thu cho hoạt động này là 800.000.000 × 1,5% = 12.000.000 đồng. Đây là ví dụ tính toán, không thay thế việc kiểm tra điều kiện thực tế, miễn giảm thuế và xác định doanh thu tính thuế.

Đối với nhà thầu nước ngoài, doanh thu tính thuế được xác định theo quy định riêng, có thể bao gồm các khoản chi phí bên Việt Nam trả thay. Hợp đồng gồm nhiều hoạt động phải xem xét doanh thu từng hoạt động; nếu không tách riêng được, tỷ lệ áp dụng có thể được xác định theo hoạt động có tỷ lệ cao nhất theo hướng dẫn tại Thông tư 20/2026/TT-BTC.

Phân biệt tỷ lệ trên doanh thu với thuế suất TNDN tính trên thu nhập

Mức thuế suất 15% dành cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng không đồng nghĩa với nộp 15% doanh thu. Trong phương pháp thông thường, 15% được nhân với thu nhập tính thuế; còn tỷ lệ 0,3%–4% nêu trên áp dụng đối với doanh thu của nhóm doanh nghiệp đủ điều kiện tính trực tiếp.

Những điểm cần kiểm tra trước khi kê khai

• Xác định chính xác loại người nộp thuế và phạm vi thu nhập chịu thuế tại Việt Nam.
• Kiểm tra điều kiện doanh thu, khả năng hạch toán chi phí và thu nhập; không chỉ dựa vào quy mô nhỏ để tự áp dụng phương pháp trực tiếp.
• Phân tách doanh thu theo hoạt động, đối chiếu tỷ lệ tương ứng và doanh thu được miễn thuế hoặc không thuộc phạm vi tính thuế.
• Đối với hợp đồng nhà thầu nước ngoài, đối chiếu quy định về doanh thu tính thuế, nghĩa vụ khấu trừ và kê khai nộp thay; kiểm tra hiệp định thuế khi có liên quan.

Kết luận

Thuế TNDN theo tỷ lệ trên doanh thu chủ yếu áp dụng cho ba nhóm chủ thể nêu trên, với điều kiện và mức tỷ lệ khác nhau. Cần xác định đúng nhóm đối tượng, doanh thu tính thuế và ngành nghề trước khi tính số thuế phải nộp; tránh nhầm giữa phương pháp này và thuế suất tính trên thu nhập tính thuế.