Những hàng hóa, dịch vụ áp dụng thuế GTGT 5%

Theo khoản 2 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, các nhóm thuộc diện thuế suất 5% được tổng hợp như sau (áp dụng cùng các quy định sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn hiện hành):

1. Nước sạch

Nước sạch phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Không bao gồm nước uống đóng chai, đóng bình và những loại nước giải khát khác.

2. Vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp

Phân bón; quặng dùng để sản xuất phân bón; thuốc bảo vệ thực vật; chất kích thích tăng trưởng vật nuôi theo quy định pháp luật.

3. Dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp

Đào đắp, nạo vét kênh, mương, ao hồ phục vụ sản xuất nông nghiệp; nuôi trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho cây trồng; sơ chế và bảo quản sản phẩm nông nghiệp.

4. Sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa chế biến

Sản phẩm cây trồng, rừng trồng (trừ gỗ, măng), chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng hoặc đánh bắt chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, trừ những trường hợp thuộc diện không chịu thuế theo khoản 1 Điều 5.

5. Một số sản phẩm cao su và ngư cụ

Mủ cao su dạng mủ cờ rếp, mủ tờ, mủ bún, mủ cốm; lưới, dây giềng và sợi để đan lưới đánh cá.

6. Sản phẩm từ nguyên liệu nông nghiệp

Sản phẩm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, rơm, vỏ dừa, sọ dừa, bèo tây và sản phẩm thủ công khác làm từ nguyên liệu tận dụng của nông nghiệp; xơ bông đã qua chải thô, chải kỹ; giấy in báo.

7. Tàu và thiết bị phục vụ nông, ngư nghiệp

Tàu khai thác thủy sản tại vùng biển; máy móc, thiết bị chuyên dùng phục vụ sản xuất nông nghiệp theo quy định của Chính phủ.

8. Thuốc và thiết bị y tế

Thiết bị y tế theo pháp luật về quản lý thiết bị y tế; thuốc phòng, chữa bệnh; dược chất, dược liệu dùng làm nguyên liệu sản xuất thuốc phòng và chữa bệnh.

9. Thiết bị giảng dạy, học tập

Thiết bị dùng cho giảng dạy, học tập gồm các loại mô hình, hình vẽ, bảng, phấn, thước, com-pa.

10. Nghệ thuật truyền thống

Hoạt động nghệ thuật biểu diễn truyền thống, dân gian.

11. Đồ chơi trẻ em và sách

Đồ chơi cho trẻ em; các loại sách, trừ sách thuộc diện không chịu thuế theo khoản 15 Điều 5.

12. Dịch vụ khoa học, công nghệ

Dịch vụ khoa học, công nghệ thuộc phạm vi quy định của pháp luật về khoa học và công nghệ.

13. Nhà ở xã hội

Hoạt động bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở.

Các trường hợp cần phân biệt trước khi áp dụng mức 5%

Sản phẩm nông nghiệp không phải lúc nào cũng chịu thuế 5%

Sản phẩm cây trồng, chăn nuôi, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu thuộc diện không chịu thuế theo khoản 1 Điều 5. Một số giao dịch giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã cũng có cơ chế không phải kê khai, tính nộp thuế. Vì vậy, cần xem xét cả chủ thể bán, người mua và khâu lưu thông, thay vì chỉ căn cứ tên sản phẩm.

Thuế suất 5% khác với chính sách giảm từ 10% xuống 8%

Mức 5% là một thuế suất được quy định riêng. Chính sách giảm 2 điểm phần trăm thuế GTGT theo Nghị quyết 204/2025/QH15, áp dụng từ ngày 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, về nguyên tắc dành cho các nhóm đang chịu mức 10% đủ điều kiện; không có nghĩa là hàng hóa chịu thuế 5% được giảm tiếp xuống 3%.

Thuế suất 5% khác với tỷ lệ 5% tính thuế trực tiếp

Thuế suất GTGT 5% đối với một hàng hóa, dịch vụ không đồng nghĩa với tỷ lệ 5% trên doanh thu theo phương pháp tính thuế trực tiếp. Hai cách tính có căn cứ và đối tượng áp dụng khác nhau; cần xác định phương pháp tính thuế của người bán trước khi lập hóa đơn, kê khai.

Cách xác định hàng hóa, dịch vụ có thuộc diện thuế GTGT 5%

• Xác định chính xác tên hàng hóa hoặc nội dung dịch vụ, công dụng và mức độ chế biến của sản phẩm.
• Đối chiếu từng trường hợp với khoản 2 Điều 9 và quy định hướng dẫn tương ứng; kiểm tra điều kiện, ngoại lệ của nhóm hàng hóa, dịch vụ.
• Kiểm tra chủ thể và khâu giao dịch, đặc biệt với nông sản, thủy sản sơ chế và hoạt động nhập khẩu.
• Phân biệt với đối tượng không chịu thuế, áp dụng thuế suất 0%, 10% hoặc mức 8% theo chính sách giảm thuế có thời hạn.
• Nếu kinh doanh nhiều nhóm có thuế suất khác nhau, hạch toán và kê khai riêng theo từng mức thuế suất theo quy định.

Kết luận

Danh mục thuế GTGT 5% bao gồm các nhóm gắn với nước sạch, sản xuất nông nghiệp, y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học – công nghệ và nhà ở xã hội cùng một số loại hàng hóa cụ thể. Để áp dụng đúng mức thuế, cần đối chiếu đúng mô tả pháp lý và xem xét trường hợp ngoại lệ, đặc biệt đối với nông sản chỉ qua sơ chế và các mặt hàng có chế độ thuế riêng.

Phạm vi pháp lý: nội dung được biên soạn theo quy định có hiệu lực tại tháng 10/2026, gồm Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 và các văn bản sửa đổi, hướng dẫn có liên quan.