Công thức tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ

Theo Điều 11 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung), công thức cơ bản là:

Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra − Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Thuế GTGT đầu ra là tổng số thuế GTGT trên hóa đơn của hàng hóa, dịch vụ bán ra trong kỳ. Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ là phần thuế mua vào đáp ứng các điều kiện theo quy định; không nhất thiết bằng toàn bộ thuế ghi trên mọi hóa đơn đầu vào.

Nếu phần thuế đầu vào đủ điều kiện lớn hơn thuế đầu ra, thông thường không phát sinh số thuế phải nộp từ phép tính này; phần chưa khấu trừ hết được xử lý theo quy định về chuyển kỳ sau hoặc hoàn thuế nếu đáp ứng điều kiện riêng. Không mặc nhiên hiểu kết quả âm là khoản được hoàn ngay.

Cách xác định thuế GTGT đầu ra

Tính thuế trên giá bán chưa có GTGT

Với từng hàng hóa, dịch vụ chịu thuế: Thuế GTGT đầu ra = Giá tính thuế GTGT × Thuế suất áp dụng. Sau đó cộng thuế GTGT của tất cả hóa đơn bán ra thuộc kỳ kê khai.

Ví dụ minh họa: doanh nghiệp bán một lô hàng có giá chưa thuế 100.000.000 đồng, thuộc diện áp dụng thuế suất 10%. Thuế đầu ra là 100.000.000 × 10% = 10.000.000 đồng. Đây là ví dụ giả định; thuế suất thực tế phải xác định theo nhóm hàng hóa, dịch vụ và thời điểm phát sinh.

Tính khi giá thanh toán đã bao gồm GTGT

Nếu giá thanh toán đã bao gồm thuế và hàng hóa, dịch vụ chịu thuế suất r, có thể xác định giá chưa thuế = Giá thanh toán ÷ (1 + r); thuế GTGT = Giá thanh toán − Giá chưa thuế. Công thức này sử dụng khi khoản giá đã bao gồm thuế theo đúng trường hợp pháp luật quy định.

Ví dụ: giá thanh toán 108.000.000 đồng đã gồm thuế 8% thì giá chưa thuế là 100.000.000 đồng và thuế GTGT là 8.000.000 đồng.

Cách xác định thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Không phải mọi khoản thuế GTGT đầu vào phát sinh đều được trừ. Cơ sở kinh doanh phải xem xét mục đích sử dụng hàng hóa, dịch vụ và hồ sơ chứng từ theo Điều 14 Luật Thuế GTGT cùng quy định hướng dẫn hiện hành.

• Có hóa đơn GTGT hợp pháp hoặc chứng từ nộp thuế GTGT tương ứng theo trường hợp phát sinh; thông tin trên chứng từ cần phù hợp với giao dịch thực tế.
• Hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ hoạt động được khấu trừ thuế GTGT theo quy định. Với hoạt động đồng thời chịu thuế và không chịu thuế, cần hạch toán riêng; nếu không hạch toán riêng được thì phân bổ theo quy định.
• Đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào từ 5 triệu đồng trở lên (đã gồm thuế), về nguyên tắc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, trừ trường hợp đặc thù pháp luật cho phép. Việc nộp tiền mặt trực tiếp vào tài khoản bên bán không phải chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt hợp lệ cho mục đích này.

Đối với mua trả chậm, trả góp, điều kiện và thời điểm điều chỉnh số thuế đã khấu trừ cần được kiểm tra theo hợp đồng và quy định áp dụng, kể cả nội dung đã được sửa đổi trong năm 2026. Không nên mặc định hóa đơn hợp lệ đồng nghĩa với việc chắc chắn được khấu trừ.

Ví dụ cách tính thuế GTGT phải nộp trong một kỳ

Giả sử doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ, toàn bộ số liệu dưới đây thuộc cùng một kỳ kê khai và khoản thuế đầu vào nêu ra đều đủ điều kiện khấu trừ:

Phép tính: 200.000.000 × 10% = 20.000.000 đồng thuế đầu ra; 20.000.000 − 12.000.000 = 8.000.000 đồng thuế GTGT phải nộp. Trường hợp cùng dữ liệu nhưng chỉ 9.000.000 đồng thuế đầu vào đáp ứng điều kiện, số thuế phải nộp sẽ là 11.000.000 đồng.

Thuế suất nào được sử dụng khi tính thuế GTGT năm 2026?

Phương pháp khấu trừ không đồng nghĩa tất cả giao dịch áp dụng một thuế suất. Theo nhóm hàng hóa, dịch vụ, có thể có mức 0%, 5% hoặc 10%; một số hàng hóa, dịch vụ thuộc diện thuế suất 10% được giảm còn 8% trong khoảng từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 theo Nghị quyết 204/2025/QH15 và quy định hướng dẫn, ngoại trừ các nhóm bị loại trừ.

Vì vậy, trước khi nhân giá tính thuế với thuế suất, cần đối chiếu mặt hàng, dịch vụ cụ thể, tình trạng chịu thuế hoặc không chịu thuế, danh mục loại trừ và thời điểm tính thuế. Thuế suất 0% không đồng nghĩa với “không chịu thuế GTGT”; điều kiện khấu trừ đầu vào có thể khác nhau.

Những sai sót thường gặp khi áp dụng phương pháp khấu trừ

• Lấy tổng thuế đầu vào trên hóa đơn để khấu trừ mà không kiểm tra điều kiện chứng từ và mục đích sử dụng.
• Áp dụng 8% cho mọi sản phẩm năm 2026, kể cả hàng hóa, dịch vụ không thuộc diện giảm thuế.
• Dùng giá đã bao gồm thuế để tiếp tục nhân thuế suất, dẫn đến tính thuế hai lần.
• Gộp doanh thu chịu các thuế suất khác nhau vào một phép tính mà không tách theo từng nhóm.
• Cho rằng thuế đầu vào lớn hơn đầu ra sẽ được hoàn thuế tự động.

Kết luận

Cách tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ gồm ba việc: xác định đúng thuế đầu ra, rà soát phần thuế đầu vào đủ điều kiện và lấy đầu ra trừ đầu vào được khấu trừ. Độ chính xác của kết quả phụ thuộc cả công thức lẫn việc xác định đúng thuế suất, hóa đơn và chứng từ thanh toán trong kỳ.