Những hàng hóa nào chịu thuế bảo vệ môi trường?

Theo Điều 3 Luật Thuế bảo vệ môi trường số 57/2010/QH12, có 8 nhóm hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường. Danh mục bao gồm:

Danh mục trên xác định loại hàng hóa thuộc diện chịu thuế; mức thuế thực tế cần được xác định riêng theo biểu thuế và quy định áp dụng tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ.

Cách xác định từng nhóm hàng hóa có thuộc diện chịu thuế

Xăng, dầu, mỡ nhờn và nhiên liệu pha sinh học

Phạm vi điều chỉnh tập trung vào xăng, dầu, mỡ nhờn gốc hóa thạch. Etanol không thuộc nhóm xăng chịu thuế; với nhiên liệu hỗn hợp chứa thành phần sinh học và thành phần gốc hóa thạch, thuế chỉ tính trên phần nhiên liệu gốc hóa thạch theo quy định. Vì vậy, không nên mặc định toàn bộ thể tích xăng sinh học được tính thuế như xăng khoáng.

Than đá và dung dịch HCFC

Các loại than nâu, than antraxit, than mỡ và than đá khác nằm trong danh mục. Với HCFC, cần xác định thành phần và bản chất hàng hóa thay vì chỉ dựa vào tên thương mại của dung dịch hoặc thiết bị sử dụng dung dịch đó.

Túi ni lông thuộc diện chịu thuế

Túi ni lông chịu thuế được nhận diện theo chất liệu và tính chất bao bì. Quy định hướng dẫn nêu các loại túi, bao bì nhựa mỏng có hình dạng túi làm từ màng nhựa đơn HDPE, LDPE hoặc LLDPE; loại trừ bao bì đóng gói sẵn hàng hóa và túi ni lông đáp ứng tiêu chí thân thiện với môi trường theo quy định. Đối với túi nhiều lớp, việc xác định nghĩa vụ thuế cần xem xét thành phần nhựa thuộc diện chịu thuế.

Bốn nhóm thuốc thuộc loại hạn chế sử dụng

Không phải mọi sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật hoặc hóa chất xử lý kho đều đương nhiên chịu thuế. Đối tượng thuế chỉ gồm bốn nhóm được luật liệt kê và phải thuộc loại hạn chế sử dụng theo quy định liên quan. Cần đối chiếu tên, hoạt chất, phân loại và hồ sơ của sản phẩm.

Trường hợp nào hàng hóa không chịu thuế bảo vệ môi trường?

Điều 4 Luật Thuế bảo vệ môi trường quy định hàng hóa nằm ngoài danh mục chịu thuế không phải chịu thuế này. Ngay cả hàng hóa thuộc danh mục, một số trường hợp cũng không chịu thuế nếu đáp ứng điều kiện pháp luật, gồm:

• Hàng hóa vận chuyển quá cảnh hoặc chuyển khẩu qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam theo quy định.
• Hàng hóa tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu trong thời hạn luật định.
• Hàng hóa do cơ sở sản xuất trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu, trừ trường hợp mua hàng thuộc diện chịu thuế để xuất khẩu.

Ngoài ra, các trường hợp loại trừ theo đặc điểm hàng hóa, như etanol hoặc một số bao bì đóng gói sẵn, cần được xem xét ngay ở bước phân loại đối tượng chịu thuế. Không nên đồng nhất “thuộc diện chịu thuế” với “phải nộp thuế trong mọi giao dịch”.

Ai có trách nhiệm nộp thuế và khi nào phát sinh nghĩa vụ?

Người nộp thuế về nguyên tắc là tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu hàng hóa thuộc diện chịu thuế. Trường hợp nhận ủy thác nhập khẩu và trường hợp thu mua than khai thác nhỏ lẻ không có chứng từ chứng minh đã nộp thuế có quy định riêng.

Với hàng sản xuất trong nước, thời điểm tính thuế thông thường là khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa; với hàng nhập khẩu, là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan, có những quy định chuyên biệt đối với xăng dầu. Thuế bảo vệ môi trường được thực hiện một lần đối với hàng hóa sản xuất hoặc nhập khẩu theo nguyên tắc áp dụng.

Lưu ý khi kiểm tra một mặt hàng cụ thể

• Xác định đúng chủng loại và thành phần hàng hóa, không chỉ dựa vào tên gọi thương mại.
• Đối chiếu danh mục chịu thuế trước, sau đó kiểm tra điều kiện loại trừ hoặc không chịu thuế.
• Xác định hoạt động sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu và người có nghĩa vụ kê khai.
• Tra cứu mức thuế áp dụng đúng thời điểm; mức thuế có thể thay đổi mà không làm thay đổi bản chất hàng hóa thuộc diện chịu thuế.

Kết luận

Đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường gồm 8 nhóm hàng hóa nêu tại Điều 3 Luật Thuế bảo vệ môi trường. Khi áp dụng cho một sản phẩm cụ thể, cần kết hợp danh mục hàng hóa, hướng dẫn phân loại và trường hợp không chịu thuế để tránh xác định nghĩa vụ thuế sai.