Một người được thành lập bao nhiêu công ty theo quy định hiện hành?

Theo Luật Doanh nghiệp 2020 đã được sửa đổi, bổ sung, pháp luật không ấn định số lượng tối đa công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) hoặc công ty cổ phần mà một cá nhân đủ điều kiện có thể thành lập hoặc tham gia thành lập. Vì vậy, một người có thể đồng thời thành lập hai, ba hoặc nhiều công ty nếu đáp ứng các điều kiện tương ứng đối với từng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khoản 3 Điều 188 Luật Doanh nghiệp quy định mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân. Đây là giới hạn dành riêng cho loại hình doanh nghiệp tư nhân, không phải mức trần áp dụng cho mọi loại công ty.

Điều kiện để một cá nhân đồng thời thành lập nhiều công ty

Có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp

Khoản 1 và khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp xác định quyền thành lập, quản lý doanh nghiệp và những chủ thể bị hạn chế. Các nhóm không có quyền này bao gồm người chưa thành niên; người bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự; một số cán bộ, công chức, viên chức, người trong lực lượng vũ trang theo quy định và người thuộc các trường hợp bị cấm khác. Một số nhóm có ngoại lệ pháp luật quy định riêng, vì vậy cần kiểm tra đúng tư cách của từng cá nhân.

Đáp ứng điều kiện riêng của từng công ty

Mỗi doanh nghiệp phải được đăng ký với hồ sơ hợp lệ, tên doanh nghiệp phù hợp, trụ sở theo quy định và ngành nghề kinh doanh không bị cấm. Với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp còn phải đáp ứng điều kiện tương ứng trong quá trình hoạt động. Người thành lập cần thực hiện nghĩa vụ góp vốn, kê khai thông tin đăng ký và công khai chủ sở hữu hưởng lợi khi pháp luật yêu cầu.

Không nhầm quyền sở hữu với tư cách người đại diện theo pháp luật

Một cá nhân có thể sở hữu vốn tại nhiều công ty, nhưng việc làm người đại diện theo pháp luật, người quản lý hoặc đảm nhiệm chức vụ cụ thể còn phải xét quy định chuyên ngành, quy định về xung đột lợi ích và các hạn chế áp dụng cho chính người đó. Việc góp vốn vào nhiều công ty không tự động có nghĩa cá nhân được đảm nhận mọi chức danh trong các công ty ấy.

Có thể vừa là chủ doanh nghiệp tư nhân vừa thành lập công ty TNHH không?

Cần phân biệt chủ doanh nghiệp tư nhân với chính doanh nghiệp tư nhân. Khoản 4 Điều 188 quy định doanh nghiệp tư nhân không có quyền góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần, phần vốn góp trong công ty khác. Đây là lệnh cấm đối với doanh nghiệp tư nhân với tư cách chủ thể góp vốn, không đồng nghĩa với việc cá nhân là chủ doanh nghiệp tư nhân luôn bị cấm dùng tài sản của mình để thành lập công ty TNHH hoặc góp vốn vào công ty cổ phần.

Dù vậy, chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh hoặc thành viên hợp danh của công ty hợp danh theo khoản 3 Điều 188. Nếu dự định kết hợp nhiều mô hình kinh doanh, cần làm rõ tư cách tham gia và nguồn vốn sử dụng.

Khi thành lập nhiều công ty, cần lưu ý điều gì?

• Mỗi công ty là một chủ thể có hồ sơ đăng ký, nghĩa vụ kế toán, thuế và báo cáo riêng; không dùng một mã số doanh nghiệp cho nhiều công ty.
• Phân biệt tài sản, dòng tiền, hợp đồng và giao dịch của từng công ty; tuân thủ quy định về giao dịch có liên quan và trách nhiệm của người quản lý.
• Bố trí nguồn lực thực tế để góp đủ vốn và đáp ứng các nghĩa vụ sau đăng ký, thay vì thành lập vượt quá khả năng vận hành.
• Kiểm tra quy định chuyên ngành, quy định về cạnh tranh, đầu tư, chức vụ quản lý và nghĩa vụ công bố thông tin nếu có áp dụng.

Kết luận

Một người không bị giới hạn ở một công ty: nếu đủ điều kiện, cá nhân có thể đồng thời thành lập nhiều công ty TNHH hoặc tham gia thành lập nhiều công ty cổ phần. Ngoại lệ quan trọng là mỗi cá nhân chỉ được thành lập một doanh nghiệp tư nhân. Trước khi đăng ký, nên xác định rõ loại hình và tư cách tham gia trong từng doanh nghiệp để áp dụng đúng các hạn chế pháp lý.