Hộ kinh doanh có bắt buộc lập báo cáo tài chính không?

Không. Theo chế độ kế toán dành cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Thông tư 152/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, không có yêu cầu chung bắt buộc hộ kinh doanh phải lập bộ báo cáo tài chính định kỳ như doanh nghiệp. Thông tư tập trung hướng dẫn chứng từ, sổ kế toán, tổ chức ghi chép và lưu trữ tài liệu kế toán theo từng trường hợp.

Điều này không có nghĩa hộ kinh doanh được bỏ qua việc ghi sổ hoặc nghĩa vụ thuế. Hộ kinh doanh vẫn cần xác định phương pháp tính thuế đang áp dụng để lựa chọn sổ kế toán phù hợp và thực hiện khai, nộp thuế theo quy định tương ứng.

Vì sao sổ kế toán không phải là báo cáo tài chính?

Báo cáo tài chính là hệ thống báo cáo tổng hợp phản ánh tình hình tài chính và kết quả hoạt động của một đơn vị theo chế độ kế toán áp dụng. Trong khi đó, sổ kế toán ghi nhận và theo dõi các nghiệp vụ cụ thể, chẳng hạn doanh thu, chi phí, tiền và hàng hóa. Tờ khai thuế lại là hồ sơ để xác định, kê khai nghĩa vụ thuế theo pháp luật quản lý thuế.

Hộ kinh doanh phải ghi những loại sổ kế toán nào từ năm 2026?

Thông tư 152/2025/TT-BTC phân loại sổ kế toán dựa trên tình trạng chịu thuế và cách tính thuế. Vì vậy, không nên áp dụng một danh mục sổ giống nhau cho mọi hộ kinh doanh.

Trường hợp không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc nhóm này sử dụng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ, mẫu S1a-HKD, để theo dõi doanh thu và làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế. Chứng từ dùng để ghi sổ là hóa đơn và các chứng từ liên quan đến việc xác định doanh thu.

Trường hợp tính thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu

Theo Điều 5, sổ trọng tâm là Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ, mẫu S2a-HKD. Hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu theo nhóm ngành nghề có tỷ lệ tính thuế tương ứng để phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế.

Trường hợp thuế GTGT tính trên doanh thu, thuế TNCN tính trên thu nhập

Theo Điều 6, hộ kinh doanh sử dụng các mẫu sổ S2b-HKD (doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ), S2c-HKD (chi tiết doanh thu, chi phí), S2d-HKD (vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa) và S2e-HKD (chi tiết tiền). Chứng từ có thể bao gồm hóa đơn, bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ trong trường hợp được quy định và những chứng từ phù hợp khác.

Nếu có hoạt động thuộc diện chịu các loại thuế khác theo Điều 7, hộ kinh doanh còn phải theo dõi nghĩa vụ thuế tương ứng trên mẫu S3a-HKD.

Hộ kinh doanh có phải nộp báo cáo tài chính cho cơ quan thuế không?

Trong chế độ kế toán hiện hành dành cho hộ kinh doanh, không có nghĩa vụ nộp bộ báo cáo tài chính doanh nghiệp theo kỳ chỉ vì đang hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh. Tuy nhiên, việc không nộp báo cáo tài chính không thay thế nghĩa vụ thông báo doanh thu, kê khai thuế, nộp thuế hoặc cung cấp hồ sơ khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu theo đúng quy định.

Cần xem xét riêng hồ sơ thuế áp dụng tại thời điểm thực hiện, bởi mẫu biểu và kỳ kê khai phụ thuộc tình trạng hoạt động, doanh thu và phương pháp tính thuế. Không nên dùng khái niệm “báo cáo tài chính” để gọi chung mọi biểu mẫu làm việc với cơ quan thuế.

Hộ kinh doanh cần làm gì để tuân thủ đúng quy định kế toán?

• Xác định hộ kinh doanh thuộc trường hợp nào theo quy định thuế đang áp dụng, từ đó chọn đúng mẫu sổ tại Thông tư 152/2025/TT-BTC.
• Ghi chép doanh thu và các nghiệp vụ liên quan đầy đủ, nhất quán với hóa đơn và chứng từ thực tế.
• Lưu tài liệu kế toán bằng bản giấy hoặc phương tiện điện tử. Theo Điều 3 của Thông tư 152, thời hạn lưu tài liệu kế toán tối thiểu là 5 năm; riêng hóa đơn theo quy định pháp luật về thuế.
• Người đại diện có thể tự ghi sổ, bố trí người làm kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán theo quy định; không mặc nhiên phải tổ chức một phòng kế toán như doanh nghiệp.
• Khi ngân hàng, đối tác yêu cầu thông tin tài chính để xét vay hoặc hợp tác, có thể chuẩn bị báo cáo doanh thu, chi phí, dòng tiền phục vụ mục đích đó. Đây là yêu cầu giao dịch, không đồng nhất với nghĩa vụ lập báo cáo tài chính doanh nghiệp.

Kết luận

Hộ kinh doanh không bị bắt buộc lập bộ báo cáo tài chính định kỳ như doanh nghiệp theo Thông tư 152/2025/TT-BTC. Vấn đề quan trọng hơn là xác định đúng nhóm áp dụng, ghi sổ và lưu trữ chứng từ theo chế độ kế toán hộ kinh doanh, đồng thời thực hiện các thủ tục thuế riêng biệt. Khi chuyển đổi sang doanh nghiệp, cần đánh giá lại chế độ kế toán và nghĩa vụ báo cáo của pháp nhân mới.