Công thức tính thuế thu nhập doanh nghiệp

Theo phương pháp thông thường, số thuế TNDN tính theo thu nhập được xác định bằng công thức:

Thuế TNDN trước miễn, giảm = Thu nhập tính thuế × Thuế suất áp dụng

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Thu nhập được miễn thuế − Các khoản lỗ được kết chuyển hợp lệ

Thu nhập chịu thuế = Doanh thu − Chi phí được trừ + Thu nhập khác

Sau khi tính số thuế theo công thức trên, doanh nghiệp xác định ưu đãi, miễn giảm và khoản thuế được khấu trừ (nếu có) theo đúng điều kiện áp dụng để ra số thuế thực tế phải nộp. Một số đối tượng đặc thù tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, không dùng nguyên công thức này.

Cách xác định các yếu tố trong công thức

Doanh thu tính thu nhập chịu thuế

Doanh thu là tiền bán hàng, gia công, cung ứng dịch vụ và các khoản doanh nghiệp được hưởng theo quy định, không phụ thuộc việc đã thu tiền hay chưa. Doanh nghiệp kê khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thường xác định doanh thu tính thuế TNDN không gồm VAT; theo phương pháp trực tiếp, doanh thu tính thuế gồm VAT.

Chi phí được trừ và các khoản chi không được trừ

Không phải mọi khoản chi kế toán đều được trừ khi tính thuế. Khoản chi cần liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; có chứng từ, hóa đơn hợp pháp và đáp ứng điều kiện thanh toán theo quy định đối với trường hợp phải thanh toán không dùng tiền mặt. Các khoản không đáp ứng điều kiện phải điều chỉnh khi xác định thu nhập chịu thuế.

Ví dụ: doanh nghiệp ghi nhận 300 triệu đồng chi phí, nhưng 20 triệu đồng không đáp ứng điều kiện được trừ, thì chi phí được trừ trong phép tính thuế chỉ là 280 triệu đồng (giả định các khoản còn lại hợp lệ).

Thu nhập khác, thu nhập miễn thuế và lỗ chuyển kỳ sau

Thu nhập khác có thể bao gồm lãi tiền gửi, thu nhập từ thanh lý tài sản hoặc các khoản thu nhập khác thuộc diện chịu thuế. Thu nhập được miễn thuế chỉ được loại trừ khi thuộc trường hợp được pháp luật quy định; khoản lỗ từ các năm trước được chuyển theo điều kiện và thời hạn áp dụng, không tự động trừ mọi khoản lỗ kế toán.

Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng năm 2026

Đối với mức 15% và 17%, ngưỡng doanh thu được xét theo tổng doanh thu của kỳ tính thuế TNDN trước liền kề và cách xác định theo văn bản hướng dẫn. Không suy ra thuế suất chỉ từ lợi nhuận hoặc doanh thu của một tháng. Các trường hợp về hoạt động, khoản thu nhập, công ty con và quan hệ liên kết có thể không đủ điều kiện áp dụng mức 15% hoặc 17%.

Các khoản miễn, giảm thuế cần xét trước khi xác định số phải nộp

Miễn thuế đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng

Theo quy định bổ sung áp dụng trong năm 2026, thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống thuộc diện miễn thuế TNDN khi đáp ứng điều kiện. Ngưỡng doanh thu được xác định theo quy định hướng dẫn; có ngoại lệ với công ty con và doanh nghiệp có quan hệ liên kết. Vì vậy, không mặc định mọi doanh nghiệp doanh thu nhỏ đều được miễn.

Giảm 30% số thuế TNDN phải nộp trong năm 2026 và 2027

Đối với doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng và đáp ứng quy định của Nghị quyết 43/2026/QH16, được giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Khoản giảm tính trên số thuế sau khi đã trừ ưu đãi thuế khác (nếu có); có ngoại lệ đối với một số doanh nghiệp hình thành từ chia, tách.

Nếu không có yếu tố đặc thù khác, số thuế sau giảm = Số thuế đủ điều kiện trước giảm × 70%. Đây là giảm 30% số thuế, không phải giảm 30 điểm phần trăm thuế suất.

Ví dụ cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026

Giả sử công ty A thành lập tại Việt Nam, có tổng doanh thu năm trước liền kề là 5 tỷ đồng; doanh thu năm 2026 là 5 tỷ đồng. Công ty đủ điều kiện thuế suất 17%, không thuộc trường hợp loại trừ; đồng thời đủ điều kiện giảm thuế theo Nghị quyết 43/2026/QH16. Các con số sau chỉ là ví dụ minh họa.

Diễn giải: (5 tỷ − 4,2 tỷ + 0,1 tỷ) − 0,05 tỷ − 0,15 tỷ = 0,7 tỷ đồng thu nhập tính thuế. Thuế trước giảm là 700 triệu × 17% = 119 triệu đồng. Khoản giảm 30% là 35,7 triệu đồng; số thuế sau giảm là 83,3 triệu đồng, trước khi đối chiếu các khoản tạm nộp và nghĩa vụ khác nếu có.

Những lưu ý khi áp dụng công thức

• Phân biệt doanh thu và thu nhập tính thuế: doanh thu cao không đồng nghĩa số thuế TNDN cao nếu chi phí hợp lệ lớn hoặc có khoản miễn thuế.
• Xác định đúng kỳ tính thuế và doanh thu tham chiếu: điều kiện hưởng 15%/17%, miễn thuế đến 1 tỷ đồng và giảm 30% có cách xét doanh thu khác nhau.
• Tách riêng khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế suất khác, không được hưởng ưu đãi hoặc phải xác định riêng theo quy định.
• Đối chiếu chi phí với chứng từ, điều kiện được trừ và quy định chuyển lỗ; không dùng nguyên lợi nhuận kế toán làm thu nhập tính thuế.
• Phân biệt thuế phát sinh trong kỳ với số còn phải nộp khi quyết toán, sau khi đối chiếu thuế đã tạm nộp và các khoản được trừ hợp lệ.

Kết luận

Cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp bắt đầu bằng việc xác định đúng doanh thu, chi phí được trừ, thu nhập khác, khoản miễn thuế và lỗ được chuyển; sau đó nhân thu nhập tính thuế với thuế suất phù hợp. Với kỳ tính thuế 2026–2027, bước kiểm tra điều kiện miễn thuế và giảm 30% số thuế có thể làm thay đổi đáng kể số phải nộp cuối cùng.